Niet iedereen gelooft, zoals Dick Swaab dat mooi zegt, dat wij ons brein zijn. Dit zou betekenen dat je bewustzijn, je ervaringen en je gevoelens niets dan een gevolg zijn van elektrische processen die in je hersenen plaatsvinden. Van een ziel is geen sprake en wanneer er neuronen beschadigen dan heeft dit bijvoorbeeld effect op jouw perceptie en waarneming. Het is een hele wetenschappelijke benadering waar ik zelf, als basispsycholoog, niet over twijfel.

Enerzijds is het natuurlijk jammer als er niets spiritueels aan ons bewustzijn verbonden is. Dood betekent dood en zonder levend brein is er geen geest. Anderzijds is een scala aan neurowetenschappers, met deze theorie als fundering, gestart met het ‘Human Connectome Project‘. Ik kwam dit voor het eerst tegen in een artikel op wait but why, en als dit project succesvol blijkt dan zijn de resultaten redelijk mind blowing.

Dankzij de huidige technologische mogelijkheden hebben we inmiddels iets van kennis weten te vergaren over de werking van hersenen. Menselijke hersenen bestaan echter uit zó veel neurologische verbindingen dat het tot voor kort onmogelijk leek om het exacte neuronale netwerk uit te pluizen. De ontwikkeling van hersenen bij levende wezens begon zo’n 580 miljoen jaar geleden en in die 580 miljoen jaar zijn zo veel neuronale connecties gevormd dat neurologen -sinds het bestaan van het vak neurologie- slechts het topje van de hersenijsberg in beeld hebben weten te brengen.

Het menselijk brein bestaat uit zo’n 100 miljard neuronen die met elkaar verbonden zijn en op die manier allemaal met elkaar kunnen communiceren. 100 miljard tot de macht 100 miljard resulteert in een getal waar we niet eens een beetje een voorstelling van kunnen maken. We mogen onszelf dan wel hele goede wetenschappers vinden maar de gecompliceerdheid van het brein gaat elk individu de pet te boven.

Neuronen zijn elektrisch geladen en communiceren middels een actiepotentiaal. Het zendgedeelte van een neuron geeft een elektrisch signaal door aan het ontvangstdeel van andere neuronen, maar alleen wanneer het ontvangstgedeelte van de eerste neuron voldoende elektrische prikkels doorkrijgt van zendgedeelten van andere neuronen. Deze zin is misschien moeilijk te bevatten, maar het is in principe gewoon een kettingreactie:

elektrische lading > [ontvangst-neuron-zend] > elektrische lading > [ontvangst-neuron-zend] > elektrische lading > [ontvangst-neuron-zend]

^^^Dit is een neuron. De slierten links zijn het ontvangstgedeelte en deze zijn verbonden aan het zendgedeelte van andere neuronen. De slierten rechts zijn het zendgedeelte en deze zijn verbonden aan het ontvangstgedeelte van andere neuronen. Van deze dingen heb je er dus zo’n 100 miljard in je hoofd zitten. Het gedeelte tussen twee neuronen heet de synaps en daar wonen en werken neurotransmitters.

Wanneer de neuron voldoende elektrische lading heeft ontvangen van andere neuronen, vindt het actiepotentieel plaats. Dán pas geeft het zendgedeelte van de neuron het signaal door aan de verbonden neuronen. Dit gebeurt dus niet altijd. De uitkomst van communicatie is dus ja of nee. Oftewel 1 of 0. Oftewel binaire code. Oftewel het brein spreekt dezelfde taal als computers.

Dit maakte neurologen over de hele wereld gigantisch gemotiveerd om het brein volledig in kaart te brengen: the Human Connectome Project was born. Dankzij het internet is communicatie opeens een stuk effectiever en efficiënter dan 20 jaar geleden. Door krachten te bundelen en kennis te delen lijkt het niet meer onmogelijk om de volledige werking van het brein te achterhalen.

Als het project is voltooid en de theorie blijkt te kloppen, zou dit betekenen dat we het menselijk brein kunnen uploaden. Dan heeft onze geest geen menselijke materie meer nodig om te bestaan. Eigenlijk alsnog best spiritueel dus, want geest en lichaam kunnen dan worden gescheiden. Geestelijke onsterfelijkheid is hiermee uitgevonden.

Moeilijk te bevatten hoe het zou zijn om zonder lichaam te leven. Zelf ben ik vooral nieuwsgierig naar wat er gebeurt met zintuigelijke waarneming en beweging wanneer ons bewustzijn opeens gelinkt is aan een computersysteem in plaats van materie. Een groot deel van onze hersenen (re)ageren nu op tast, zicht, reuk, gehoor en smaak. Wat ervaren de sensomotorische en motorische delen van het brein wanneer ze niet meer aan zintuigen verbonden zijn? Als je daar als lezer ideeën of kennis over hebt: stuur me vooral een mailtje en verrijk me.