“Klant is koning” is de formule om veel geld binnen te harken. Het zorgt ook voor het overtreden van de wet, blijkt uit deze aflevering van Radar. Het televisieprogramma richtte een fictief callcenterbedrijf op om vervolgens uitzendbureaus te bellen met de vraag om personeel. Hun voorwaarde was wel het uitsluiten van bepaalde etnische groepen. Discriminatie is verboden, dit weten uitzendbureaus. Toch was 47% van deze steekproef bereid om Marokkanen, Turken en Surinamers te weren wanneer een potentiële klant dit verzoekt.

Dit is een probleem. Onder andere omdat de wet wordt overtreden, maar vooral omdat medewerkers het binnenhalen van een opdrachtgever waardevoller achter dan gelijkwaardigheid van mensen. Vrij ironisch is het, dat mensen die andere mensen moeten selecteren op hun kwaliteiten, zelf niet voldoen aan de kwalificaties die bij hun functieomschrijving hoort.
36% van de steekproef gaf niet toe aan het verzoek van de potentiële klant. Dat betekent dat ruim eenderde van de uitzendbureaus werknemers heeft die óf begrijpen dat ze de wet niet mogen overtreden óf over genoeg integriteit beschikken om hun normen en waarden niet te verloochenen voor geld/het behalen van targets.

Hoe nu verder? Radar dreigt -op verzoek van de tweede kamer- met naming en shaming van de uitzendbureaus. Dat zal ongetwijfeld effectief zijn, maar een constructieve oplossing is het niet. Gedragswetenschappers mee laten kijken naar trainingen die medewerkers krijgen is misschien een beter idee. Hiërarchie en geld zijn twee variabelen die mensen aan kunnen zetten tot bijzonder ongepast gedrag. Als een medewerker geleerd krijgt altijd te voorzien in de behoeften van de potentiële klant (want dat levert opdrachten en dus geld op), is het helaas niet zo gek dat deze vervolgens bereid is de wet te overtreden. Sterker nog, het is menselijk. Maar menselijk gedrag is gelukkig flexibel en daarmee is verandering in deze kwestie haalbaar.