Nadat het voorstel door de Tweede Kamer werd aangenomen, ging 13 februari -op initiatief van Pia Dijkstra– ook de Eerste Kamer akkoord met de donorwet. Waar je voorheen actief aan diende te geven donor te willen zijn, ben je met ingang van de nieuwe wet vanaf je 18e levensjaar automatisch bereid om je organen af te staan. Tenzij je actief hebt aangegeven dit niet te willen. Op het eerste oog een progressieve ontwikkeling: religieuze overtuigingen voeren niet meer de boventoon en als jouw dode lichaam levens kan redden dan vindt de overheid dit vanaf nu een plicht (als je niet tegenstribbelt, dat is).

Dat we levens kunnen redden middels orgaantransplantatie is een wonderlijk gegeven waar we gretig gebruik van moeten maken. Dat levens verloren gaan puur omdat mensen te lui zijn om zichzelf als donor te registreren is schrijnend. Toch schiet de nieuwe wet velen in het verkeerde keelgat. Dat blijkt onder andere uit de ruim 20.000 mensen die hun registratie van ‘ik heb geen bezwaar tegen donor zijn’ aanpaste naar ‘ik heb bezwaar tegen donor zijn’. Die weerstand is niet geheel onbegrijpelijk, want wie is de overheid om te bepalen wat er met jouw lichaam gebeurt zodra je hart stopt met kloppen?

De nieuwe wet moet op 1 juli 2020 ingaan. Bijzonder is dat het initiatief komt van D66, een partij die zichzelf omschrijft als sociaal-liberaal. Er is weinig liberaal aan de gehele Nederlandse bevolking een keuze opleggen die niet iedereen per se wil maken. Op deze manier verplicht je elk individu om na te denken over een onderwerp waar ze misschien (nog) niet over na willen denken, je verplicht ze om een keuze te maken die ze misschien niet willen maken. Twijfelachtig of de ontwikkeling dus echt progressief is, of vooral betuttelend en inperkend.

Aansturen op registratie, daar is niets mis mee. Vooral niet wanneer je deze cijfers bekijkt: 57% van de bevolking is bereid donor te zijn, maar slechts 26% is daadwerkelijk geregistreerd. De nieuwe oplossing lijkt alleen niet de beste, minder vrijheid voor ‘het volk’ is zelden vooruitgang te noemen. Overigens is het altijd gemakkelijk om overheidsinitiatieven af te vallen, maar zonder alternatief kom je niet veel verder.

Als inwoner van Nederland heb je een aantal verplichtingen waar niemand van wakker ligt, bijvoorbeeld het vernieuwen van je legitimatiebewijs of het doen van belastingaangifte. Het is geen gek idee om tijdens deze momenten (zowel op een daadwerkelijk stadskantoor als in een digitale omgeving) niet-geregistreerden te vragen of ze bezwaar hebben tegen het zijn van donor. En of ze hun antwoord dan meteen even willen invullen op het benodigde formulier. Op deze manier wordt de factor luiheid aanzienlijk verkleind maar verplicht je nog steeds niemand actief een keuze te maken.