Veilig Thuis, voorheen bekend onder de namen Advies en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en Steunpunt Huiselijk Geweld, maakt onderscheid tussen verschillende vormen van mishandeling. Lichamelijke mishandeling en seksueel misbruik zijn eenieder bekend. Het is niet moeilijk om de grenzen hiervan te definiëren (hoewel deze eerder voor discussie heeft gezorgd, is de corrigerende tik sinds 2007 in Nederland bij wet verboden). Verwaarlozing is daarentegen een vager begrip. Het wordt omschreven als “het onthouden van lichamelijke of psychische zorg of voeding”.

In de Europese rechten van het kind staat dat kinderen recht hebben op de bescherming en zorg die nodig zijn voor hun welzijn. Wanneer hier niet aan wordt voldaan mag de staat zich met het kind gaan bemoeien. Eén van de bestaansredenen van Veilig Thuis. Als ouder ben je hoofdverantwoordelijke voor het welzijn van je kind. Het is dan ook strafbaar om je kind te mishandelen, in welke vorm ook. Kinderobesitas heeft negatieve gevolgen voor het (lichamelijk) welzijn van het kind. Er is sprake van onthouding van lichamelijke zorg. Kun je daarom een melding maken van kindermishandeling, wanneer een kind obesitas heeft?

Dat is een moeilijke vraag en gevoelig onderwerp. De overheid en gemeenten investeren middels ZonMw in projecten die gericht zijn op de preventie of het oplossen van overgewicht bij kinderen. In deze programma’s is er aandacht voor sport en educatie over voeding en beweging. Uitgebreide programma’s maken soms ook gebruik van gedrags- en fysiotherapeuten. Toch zijn de initiatieven niet altijd effectief. Ouders zien de ernst van het probleem niet in waardoor er sprake is van uitval van de gezinnen die meedoen.

Het liefst wil je ouders natuurlijk niet het hokje ‘mishandelaar’ plaatsen omdat zij uit onkunde, onmacht of onwetendheid hun kind zo veel en ongezond te eten geven. Aan de andere kant kun je stellen dat elke vorm van mishandeling voortkomt uit onkunde, onmacht of onwetendheid. Zou dan ook het consequent overvoeden van een kind strafbaar moeten zijn? Toen ik als vrijwilliger bij de Kindertelefoon werkte, kregen we ooit voorlichting van iemand verbonden aan het AMK. Zij vertelde dat ook obesitas als serieuze melding van mishandeling wordt gezien. De gevolgen van de melding zijn alleen niet hetzelfde als die van bijvoorbeeld (seksueel) geweld.

Desondanks heeft obesitas negatieve gevolgen voor zowel het fysieke, psychische als sociale welzijn van een kind. Misschien zijn ze niet eens heel anders dan de gevolgen van sommige andere vormen van mishandeling. Dat is zorgelijk en maakt ernstig overgewicht een maatschappelijk probleem dat minstens zo serieus aangepakt zou moeten worden. Het label ‘mishandeling’ is misschien te hard, maar vrijwillige gesubsidieerde overheidsprogramma’s lijken te soft. Het verplichten van overheidsprogramma’s bij gezinnen waarbij het overgewicht een serieus risico vormt voor de gezondheid van het kind, daar valt toch behoorlijk veel voor te zeggen.